Connect with Us

Shkenca e stresit/ Çfarë është, pse ekziston, dhe pse është nganjëherë shumë i madh

Life Style

Shkenca e stresit/ Çfarë është, pse ekziston, dhe pse është nganjëherë shumë i madh

Publikuar

-

Çfarë stresi! Një nga shprehjet më të zakonshme në gjuhën e përditshme, tregon përgjigjen natyrore ndaj një stimuli, që kërcënon mirëqenien tonë fizike ose psikologjike. Në sasi të  vogla, ky reagim është jetik, për shembull paraardhësve tanë, u duhej të perceptonin praninë e grabitqarëve. 

Por sot, ato që nxitin stresin tek njeriu janë afatet, faturat, bllokimet më trafik:situata që nuk janë për jetë a vdekje, por që mund të çojnë në një gjendje të irritimit kronik, e cila mund të rrezikojë shëndetin tonë kardiovaskular, dhe të shkaktojë ankth apo depresion.

Hera e parë 

Termi “stress”, u përdor për herë të parë në studimet e psikologjisë në vitin 1936, kur mjeku austriak, Hans Sejle, filloi të vëzhgojë përgjigjet fiziologjike të minjve, ndaj disa stimujve të pakëndshëm për ta, si të ftohtit, ilaçet apo ushtrimet e tepërta fizike. 

Pavarësisht nga lloji i bezdisjes, kafshët shfaqën një seri reagimesh tipike, që u etikesuan si “stress”, një term i huazuar nga fizika e materialeve, që tregon një mos-përgjigje specifike ndaj një stimuli negativ. Pra stresi, është më fjalë të tjera një përpjekje, për të reaguar ndaj një faktori shqetësues, që synon krijimin e një ekuilibri të ri.

Origjina në tru 

Nga pikëpamja neurologjike, njeriu hyn në një situatë stresi kur amigdala, një grup strukturash në tru që menaxhojnë emocionet dhe në veçanti frikën, percepton një rrezik të caktuar, dhe dërgon një sinjal në hipotalamus, strukturë që kontrollon aktivitetin endokrin, dhe shumë mekanizma autonome të organizmit të njeriut. 

Ajo lëshon një përzierje hormonesh, si adrenalina dhe kortizoli, të cilat ndikojnë në sistemin endokrin, nervor dhe imunitar në dy mënyra specifike. Masa e parë e hormoneve, aktivizon përmes adrenalinës reagimin e sulmit ose të arratisë, e karakterizuar nga një rritje e ritmit të frymëmarrjes dhe e rrahjeve të zemrës, si dhe lëshimi i burimeve të energjisë, që përgatit veprimin e  muskujve.

Në përgjigje e dytë hormonale, e mban trupin në një gjendje gatishmërie të gjatë, përmes lëshimit të një serie lajmëtarësh kimikë të natyrës proteinike (neuropeptidet), që po ashtu veprojnë drejtpërdrejti mbi mekanizmat e neurotransmetimit cerebral. Mendohet se është pikërisht kjo arsyeja, pse stresi i tepërt mund të shkaktojë ankth dhe depresion. 

Reagimet personale

Edhe pse mekanizmi themelor është i njëjtë për të gjithë, secili reagon në mënyra të ndryshme. Përvoja na ndihmon të gjejmë përgjigjet më të mira ndaj një situate stresuese:kjo është arsyeja se përse menaxhimi i stresit përmirësohet me kalimin e moshës. Disa përvoja të veçanta, kontribuojnë në zhvillimin e mungesës së stresit, që në disa situata mund të jetë i rrezikshëm, pasi ndikon në zhvlerësimin e rrezikut.

Për shembull, ata që kanë vuajtur nga përvoja traumatike gjatë fëmijërisë (si abuzimi fizik dhe dhuna, ose mungesa e një shtëpie), në moshë madhore priren të shfaqin nivele më të ulëta të kortizolit (hormoni i stresit), si përgjigje ndaj ngjarjeve të caktuara. Shumë studime, e lidhin këtë “pandjeshmëri fiziologjike” me një prirje më të madhe për konsumimin e substancave narkotike, dhe zhvillimin e varësive ndaj tyre.

Edhe stresi i prindërve, mund të ndikojë në reagimin e fëmijëve ndaj situatave stresuese, si përmes hormoneve të transmetuara tek fetusi nga nëna, ashtu edhe nga disa modifikime kimike të qelizave në vezët e femrës apo spermatozoidet tek mashkulli (një dukuri e dëshmuar deri më tani tek minjtë). 

Si të reagojmë ndaj stresit?

Nëse anashkalojmë strategjitë shkatërruese siç janë dhënia e tepruar pas alkoolit ose ndaj ushqimeve, apo ajo e mohimit të ekzistencës së një ngjarje stresuese, ekzistojnë shumë metoda efektive për të luftuar stresin, duke filluar nga psikoterapia, për të vazhduar me sportin apo meditimin. Qasje të tjera, kanë të bëjnë më adresimin e drejtpërdrejtë të faktorit të stresit, për shembull me një organizim të gjërave që duhen kryer gjatë një dite, apo dhënies fund të një marrëdhënieje sociale “toksike”.

A vuajnë nga stresi edhe gjallesat e tjera?

Njeriu nuk është qënia e vetme e gjallë që preket nga stresi. Një studim i kohëve të fundit, 

që përfshiu mbi 4.000 pronarë qensh, zbuloi se të paktën gjysma e qenve ishin prekur nga stresi. Disa simptoma janë më të dukshme (kuisja, të dridhurat, përpjekjet për t’u larguar nga njerëzit), dhe disa të tjera më pak (rritje të rrahjeve të zemrës, dhe presionit të gjakut). 

Ashtu si tek njeriu, disa ngjarje i shkaktojnë qenit një stres akut (vizita tek veterineri). Të tjera si ankthi i ndarjes nga i zoti, e zgjasin stresin me kalimin e kohës. Nga stresi kronik, mund të vuajnë edhe kafshët në parqet zoologjike, dhe kjo mund të ketë pasoja për sistemin e tyre imunitar, rritjen dhe aftësitë riprodhuese. 

Përshtatur nga CNA.al

 

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

" "

Life Style

Aktorët e famshëm të serialit turk Bija ime/ Zbuloni çfarë nuk dinit rreth tyre

Publikuar

-

Nga

“Bija ime” është një nga serialet turke më të ndjekura në Shqipëri dhe në shumë vende të tjera. historia e këtij seriali është shumë prekëse dhe e veçantë pasi bëhet fjalë për një vajzë të vogël e cila quhet Ojky që vuan nga një sëmundje e rëndë si dhe mamaja e ka brkatisur duke e […]

LEXO TE PLOTE
" "

Life Style

Ojky sëmuret dhe e dërgojnë në spital/ Zbuloni se çfarë do të ndodhë sot në serialin “Bija ime”

Publikuar

-

Nga

Ojky sëmuret dhe e çojnë në spital. Doktori njofton Demirin se Ojkyt duhet t’i bëjnë transplant palcën kockore në të kundërt ajo nuk do të jetojë më gjatë. Demir tronditet kur merr këtë lajm. Atij i duhet të gjejë një dhurues për Ojkyn. Xhemal akuzon Ugurin se ka vrarë babain e Demirit. Demir është shumë […]

LEXO TE PLOTE
" "

Fashion

Tendencat e modës/ Stilistja e famshme tregon kombinimet më perfekte

Publikuar

-

Nga

Asgjë nuk ndryshon aq shpesh sa moda dhe trendet. Njerëzit dëshpërimisht mundohen t’i përqafojnë menjëherë. stilistët që kanë njohuritë më të azhurnuara të modës dhe disa prej tyre (për fat të mirë për ne) janë të gatshëm të ndajnë atë që dinë në internet. Alexandra Gazinskaya, një stiliste nga Krasnoyarsk, ka më shumë se 50,000 […]

LEXO TE PLOTE
" "

Life Style

Do të bënin gjithçka për atë që kanë në krah/ Njihuni me shenjat më hiperaktive të horoskopit

Publikuar

-

Nga

Binjakët Kur keni një Binjak rreth jush, atëherë mos e vrisni mendjen për asgjë. Ata janë shumë entuziast, mbështetës dhe të zgjuar. Ata do të vijnë me ide kreative dhe do t’iu tregojnë se ndodhen aty për ju. Shigjetari Shigjetarët janë të njohur për zemrën e tyre të madhe. Dhe kur ata e duan një […]

LEXO TE PLOTE