Connect with Us

Pse u ndërtua dhe si ruhej, çfarë nuk dini rreth Murit të Berlinit

Blog

Pse u ndërtua dhe si ruhej, çfarë nuk dini rreth Murit të Berlinit

Publikuar

-

Jo shumë shumë kohë më parë, kishte 2 Gjermani:ajo e lindjes së perëndimit, të ndara nga Muri gati i padepërtueshëm i Berlinit. Ai mur famëkeq, ndau fqinjët e të njëjtës rrugë, ndau mijëra familje, frymëzoi tentativa të guximshme arratisjeje, dhe shkaktoi tragjedi pas tragjedie. Shumë njerëz nuk prisnin të shihnin fundin e asaj tiranie në jetën e tyre. 

Kjo bëri që rënia e Murit të Berlinit 30 vite më parë, të ishte nga ngjarjet më të mrekullueshme pozitive në historinë gjermane të kohëve të fundit. Po pse u ndërtua ai mur, si u ruajt për 28 vite, dhe si u shemb? Ja disa nga detajet që mund të mos i keni ditur, apo harruar me kalimin e kohës:

Ndërtimi i Murit të Berlinit, nisi në 13 gusht 1961, dhe përfundoi pas 1 viti, më 24 gusht 1962. Ai u ndërtua nga Gjermania Lindore komuniste, dhe e ndau në dy pjesë:në pjesën perëndimore të kontrolluar nga fuqitë perëndimore, dhe pjesën lindore nga Bashkimi Sovjetik. Muri u ndërtua, pasi banorët e lindjes po emigronin masivisht drejt Gjermanisë Perëndimore.

Më 15 qershor 1961, kreu i Partisë Komuniste të Gjermanisë Lindore, Valter Ulbriht, deklaroi në një konferencë për mediat:”Askush nuk synon të ngrejë ndonjë mur!”. Por pak ditë më vonë ai urdhëroi një mbyllje sistematike të kufirit, deri në fillimin e ndërtimit të murit.

Muri i Berlinit, ishte një simbol i ndarjes së kombit gjerman për 28 vjet. Ai nuk ishte thjesht një mur por një vepër mizore, që përmbante edhe të ashtuquajturit “Brez të Vdekjes”, zona në të dyja anët e murit.

Gjatësia totale e murit përreth Berlinit Perëndimor ishte 156.4 kilometra. Nga këto 43.7 kilometra, ishte vija kufitare që ndante lindjen dhe perëndimit e qytetit.

Muri i Berlinit, ishte pjesë e një kufiri shumë më të madh. Kufiri i brendshëm gjerman, ishte në fakt 1400 kilometra i gjatë.

Muri i Berlinit ndërpreu në mes 12 linja metroje, hekurudhore, dhe 193 sgemente rrugore.

Secila nga pjesët prej betoni të Murit të Berlinit ishte 3.6 metra e lartë, dhe peshonte 2.75 ton.

Përgjatë murit u vendosën 186 kulla vrojtimi. Ai ruhej nga 11.500 ushtarë gjermano-lindorë, të cilët përdornin 484 qen kufiri.

5075 gjermanë nga Berlini Lindor, u arrastisën me sukses drejt pjesës perëndimore, duke e kapërcyer murin apo çarë atë.

Rreth 100.000 gjermanë të tjerë, u arratisën nga pjesa tjetër e Gjermanisë Lindore.

Republika Federale e Gjermanisë (Gjermania Perëndimore), bleu shumë të burgosur politikë të burgosur nga burgjet e Republikës Demokratike Gjermane (Gjermania Lindore).

574 ushtarë të Gjermanisë Lindore, që kishin për detyrë të ruanin murin, dezertuan vetë drejt Berlinit Perëndimor.

Rojet kufitare qëlluan me armë 1709 herë gjithësej, gjatë përpjekjeve për arratisje. Ata vranë më shumë se 100 persona dhe plagosën 200 të tjerë. 

Gjatë 28 viteve të ekzistencës së murit, në seksione të veçanta pati 37 tentativa për ta rrëzuar atë me dinamit. 

Viktima e parë ishte Ida Sikman. Më 22 gusht 1961, 9 ditë pas fillimit të ndërtimit të murit, ajo u përpoq të hidhej nga banesa e saj në Bernauer Strase për të kaluar në Berlinin Perëndimor, por u rrëzua keqazi, dhe vdiq për shkak të plagëve të marra.

Viktima e fundit ishte Vinfried Fraudenberg. Inxhinieri elektrik, vdiq ndërsa po përpiqej të arratisej më 8 Mars 1989, përmes një balone me ajër të nxehtë. Pak pasi kishte kapërcyer me sukses murin, balona u rrëzua dhunshëm përtokë në Berlinin Perëndimor. Fraudenberg u plagos për vdekje.

Më 3 Prill 1989, autoritetet komuniste anuluan urdhrin për pushkatimin e atyre që tentonin të arratiseshin. 

Rënia e Murit të Berlinit ndodhi më 9 nëntor 1989. Më 22 dhjetor 1989, trupat kufitare hapën zyrtarisht vendkalimin kufitar në Portën e Brandenburgut.

Përshtatur nga CNA.al

 

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Studimi/Një gjumë i keq natën, dëmton rëndë kujtesën dhe gjendjen emocionale

Publikuar

-

Nga

pasojat e fshehta te pagjumesise

Filozofi i Mesjetës, Toma Akuini shkroi dikur se “pikëllimi mund të lehtësohet nga një gjumë i mire”. Sot shkencëtarët po konstatojnë, se ai nuk ishte shumë larg të vërtetës. Një studim i publikuar muajin e shkuar në revistën “Current Biology”, tregon se një gjumë i keq gjatë natës – konkretisht një gjumi i shqetësuar, me lëvizjen e shpejtë të syve (faza REM) – ndikon negativisht në funksionin e trurit, përfshirë edhe punën e amigdalës. 

Ajo është një bërthamë me madhësinë e një bajameje, e vendosur thellë brenda lobeve temporale të trurit, dhe është përgjegjës për konsolidimin e kujtimeve për mësimin afatgjatë, si dhe përpunimin dhe ruajtjen e kujtimeve të lidhura me ngjarje që shkaktojnë emocione të forta, si pikëllimi, sikleti, frika dhe ankthi. 

Pas zgjimit nga gjumi, vullnetarët në studim që përjetuan një lloj gjumi të ndërprerë REM, ishin më reaguas ndaj ngjarjeve emocionale të një dite më parë, sesa individët që kishin pushuar më mirë, të cilët i etiketuan ngjarjet e një dite më parë si të një rëndësie më të vogël emocionale, nga sa mendonin në fillim.

Ne kemi qenë prej kohësh të vetëdijshëm, se një gjumë i mirë sjell një gjendje më të mirë mendore dhe shpirtërore, rrit përqendrimin dhe forcon aftësinë gjykuese. Ndërkohë, shkenca ka vërtetuar se gjumi luan një rol jetik në ruajtjen e kujtesës. Ajo që ne nuk e kemi ditur qartë, të paktën deri më tani, është se si këto procese të gjumit dhe kujtesës, janë të lidhura potencialisht mes tyre, dhe se si një ndikim negativ tek njëri, shkakton një ndikim mbi tjetrin. 

Autorët e studimit, thonë se edhe një natë e vetme privimi nga gjumi, mund të shkaktojë prodhimin e beta-amiloidit, një produkt metabolik që grumbullohet në strukturat e trurit, përfshirë edhe amigdalën, që rregullon gjendjen shpirtërore, emocionet, kujtesën etj dhe aftësinë për të mësuar, dhe që ndikon në zhvillimin ose jo të sëmundjes së Alzheimerit. 

Amigdalat ruajnë shtigjet nervore deri në hipotalamus, që rregullon sisteme të rëndësishme biologjike, siç është gjumi, cikli menstrual dhe ritmi cirkadian, dhe ato bashkëveprojnë me hipokampusin, një përbërës kryesor në përpunimin e kujtesës. 

Në fakt, qarqet nervore që lidhin hipokampusin në rajone të tjera të trurit, konsiderohen si një “depo” për ruajtjen e kujtimeve episodike, konkretisht ngjarjeve, vendndodhjes së tyre dhe emocioneve që lidhen me to. Që kujtesa jonë të funksionojë siç duhet, duhet të ndodhin tre procese jetike:

Përvetësimi:të mësuarit, ose të përjetuarit e diçkaje të re

Konsolidimi:integrimi i informacionit të ri në tru

Ndërmendja:Qasja tek informacioni, pasi ai është ruajtur

Përvetësimi dhe ndërmendja ndodhin kur dikush është zgjuar; ndërsa konsolidimi kur njeriu është në gjumë. Kur jemi zgjuar, truri reagon ndaj stimujve të jashtëm, dhe kodon kujtime të reja, që në atë moment janë të paqëndrueshme dhe i nënshtrohen harresës. Gjatë gjumit truri ka një ekspozim më të vogël ndaj stimujve të jashtëm, prandaj siguron kushte optimale për konsolidimin e kujtesës, e cila forcon dhe integron memorjen e re në rrjetet ekzistuese të njohurive.

Dikur, ekspertët mendonin se gjumi thjesht mbronte kujtesën nga ndërhyrjet e stimujve të jashtëm. Tashmë e dimë që REM dhe gjumi i ngadaltë (SWS), kanë role më aktive në konsolidimin e kujtesës, me lloje të ndryshme të kujtimeve që përpunohen gjatë fazave të ndryshme të gjumit. 

Një studim i publikuar vitin e shkuar , tregon se një natë pa gjumë mund të dëmtojë kujtesën në vendin e punës, çka është e rëndësishme për arsyetimin dhe planifikimin. Për të shmangur këtë gjë, ja cilat jnë disa nga këshillat për përmirësimin e sasisë dhe cilësisë së gjumit:

Nëse ushtroheni fizikisht, bëjeni këtë më herët gjatë ditës, dhe jo pak orë para gjumit.

Ulni ose shmangni stimuluesit si kafeina gjatë pasditeve të vona, dhe alkoolin në mbrëmje.

Kufizojeni dremitjen e drekës në maksimumi 30 minuta; dhe mos flini pas mesditës.

Shkoni në shtrat dhe zgjohuni thuajse në të njëjtën kohë çdo ditë, përfshirë fundjavat dhe pushimet.

Relaksohuni dhe pastroni mendjen nga shqetësimet para gjumit; lexoni një libër, dëgjoni muzikë të qetë.

Mbajeni dhomën e gjumit më të freskët gjatë natës, dhe mbyllni perdet për të krijuar errësirë thuajse të plotë.

Sigurohuni që dysheku juaj të jetë i rehatshëm dhe provoni të flini me 1, dhe jo 2 apo 3 jastëkë.

Mos hani apo pini shumë pak para gjumit në mbrëmje.

Shmangni përdorimin e kompjuterit, tabletit apo smartfonit, menjëherë para se të shkoni në shtrat. 

Drita e ekranit e stimulon trurin, duke e bërë të vështirë rënien në gjumë./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Martesë me të vdekur, bileta për kafshët në tren, ja disa nga ligjet më të çuditshme që ka sot Franca

Publikuar

-

Nga

Franca është një vend i njohur për shumëkënd. E megjithatë, ka shumë fakte të çuditshme, që mund të mos i keni ditur për këtë vend të madh evropian. Disa janë të lezetshme, ca të neveritshme, dhe të tjerat janë thjesht të pabesueshme. 

Mund të martoheni ligjërisht me një person të vdekur

Shprehja “derisa vdekja të na ndajë”, nuk vlen gjithmonë për francezët, të cilët mund të martohen ligjërisht edhe me një të vdekur. Nekrogamia, martesa midis të gjallëve dhe të vdekurve, ka qenë e ligjshme në Francë që nga shekulli XIX, por u bë e famshme gjatë Luftës së Parë Botërore. 

Në atë kohë, shumica e martesave përfshinin gra që martoheshin me të dashurin e tyre të ndjerë, të vrarë në frontin e luftës. Martesat ishin të nevojshme, për të siguruar që fëmijët e ushtarëve të ndjerë, të ishin trashëgimtarë të ligjshëm të baballarëve të tyre. Ndërkohë, ligji aktual i nekrogamisë u shfaq për herë të parë në vitin 1959, kur 423 njerëz vdiqën si pasojë e shembjes së Digës Malpas. 

Iren Jodar, e fejuara e njërit prej viktimave, Andre Kapra, i shkruajti një letër presidentit Sharl De Gol, duke kërkuar të martohej me të fejuarin e saj të vdekur. Presidenti pranoi. Por ka edhe disa kushte të përcaktuara për këtë lloj martese. Partneri i gjallë, duhet të ketë një arsye të fortë për ta dëshiruar këtë lloj martese. Ndërkohë kur partneri i vdekur është burri, martesa ndodh zakonisht pasi partnerja e tij e gjallë është shtatzënë.

Sistemi “Viager”, ose kur blerësi shpreson që pronari i shtëpisë së vdesë sa më pare…

Në Francë harrojeni hipotekën, pasis francezët përdorin shpesh sistemin “Viager”, që mund të cilësohet si një kombinim i lojërave të fatit dhe hipotekës. Aspiranti për t’u bërë pronar i një shtëpie (blerësi), i bën një pagese paraprake pronarit të shtëpisë (shitësit), në varësi të vlerës së shtëpisë. 

Blerësi vazhdon të kryejë pagesa më të vogla ndaj shitësit çdo muaj, derisa ky i fundit vdes. Më pas blerësi bëhet pronar i shtëpisë. Por kjo marrëveshje ka rreziqet e veta, po të kihet parasysh se është e pamundur të parashikohet kur do të vdesë një person. Shpeshherë, blerësit kërkojnë të marrin fshehtazi informacione mbi shëndetin e pronarit të shtëpisë, para se të bien dakord për një marrëveshje. 

Kjo përfshin vëzhgimin e mënyrës së sjelljes së tyre, apo kontrollin e banjës së tyre, për të konfirmuar nëse janë duke u kuruar, dhe për çfarë lloj sëmundje. Disa shitës të zgjuar, shtirren sikur janë keq me shëndet, kur një blerës potencial vjen të vizitojë shtëpinë. Siç u tha më lart, ky lloj sistemi nuk siguron gjithmonë fitoren e blerësit. 

Rasti më i famshëm është i Zhan Kalmen, që nënshkroi në një marrëveshje të tillë me avokatin e saj, Andre-Fransua Rafraj në vitin 1965. Kalmen ishte në atë kohë 90 vjeçe. Rafraj 45 vjeç, mendonte se kishte nënshkruar një marrëveshje të mirë. Ai i paguante një shumë të madhe parash çdo muaj, 2.500 franga (ose 500 dollarë). 

Por Kalmen jetoi edhe 32 vjet të tjera, deri në moshën 122-vjecare, duke mbajtur ende rekordin e njeriut më jetëgjatë në botë. Rafraj vdiq në vitin 1995. E shoqja vazhdoi të kryente pagesat mujore ndaj Kalmen, derisa ajo vdiq 2 vjet më vonë. Marrëveshja rezultoi një katastrofë, pasi deri atëhere Rafraj dhe e veja e tij, e kishin paguar mbi dy herë vlerën reale të shtëpisë. 

Qeveria i detyron me ligj radiot të transmetojnë këngë franceze

Në vitin 1994, qeveria miratoi një ligj, sipas të cilit 40 përqind e këngëve që transmetohen në radiot e vendit, duhet t’i përkasin artistëve francezë dhe të jenë të kënduara në gjuhën frënge. Me kalimin e viteve, kjo krijoi një skenar të çuditshëm, ku radiot vazhdonin të luanin të njëjtën këngë pa pushim, vetëm për t’iu përmbajtur kuotës së përcaktuar në ligj. 

Në treçerekun e kohës, luheshin vetëm 10 këngë. Kjo pjesërisht edhe për faktin se nuk kishte mjaft këngë dhe muzikantë francezë. Për më tepër, shumë artistë francezë këndonin gjithashtu në anglisht. Sidoqoftë, problemi më i madh ishte vetë publiku, që preferonte më shumë muzikën në gjuhën angleze. 

Radiot po ankoheshin se po humbnin dëgjuesit. Në shenjë proteste në vitin 2015, ato refuzuan të luanin ndonjë këngë franceze për 1 ditë të tërë. Qeveria e ndryshoi ligjin, dhe e uli kuotën në 35 përqind. Ajo shtoi gjithashtu se për gjysmën e kohës, radiot mund të transmetojnë vetëm 10 këngët më të njohura franceze. 

Shoferët ndalohen të përdorin telefonin, kur parkojnë buzë rrugës

Në vitin 2018, qeveria franceze miratoi një ligj që i ndalon shoferët të përdorin telefonat e tyre celularë, gjatë kohës që po kanë parkuar buzë rrugës. Ky lloj ndalimi, vlen edhe kur makina është e fikur. Shoferët mund ta përdorin telefonin e tyre, vetëm kur ndalen në një parking të ligjshëm. Ata mund t’i përdorin telefonat e tyre në anën të rrugës, vetëm nëse makina ka pësuar defekt. Në çdo rast tjetër, shoferët gjobiten me 135 euro, dhe heqje të 3 pikëve nga patenta.

Ligji ndalon fotografimin natën të Kullës Eifel 

Ndriçimi në Kullën Eifel, cilësohet si një vepër arti me të drejtat e drejtat e autorit, çka e bën të paligjshme fotografimin e saj natën, apo shpërndarjen e fotos pa leje në mediat sociale. Ligji bazohet në ligjin e të drejtës së autorit të Bashkimit Evropian, që mbron veprat origjinale të artit gjatë jetës së krijuesve, dhe 70 vjet pasi ata kanë vdekur. Ndriçimi në kullën e famshme, u realizua vetëm në vitin 1985. 

Bileta për kafshët që udhëtojnë në tren 

Operatori shtetëror i hekurudhave franceze, u kërkon udhëtarëve të paguajnë 7 euro për kafshët që peshojnë nën 6 kg. Ndërsa biletat për kafshët mbi 6 kg, janë sa gjysma e çmimit të një bilete të klasit të dytë. Vetëm qentë që shërbejnë si guidë për personat e verbër, mund të udhëtojnë në trena pa pagesë. 

Qeveria jep çmime për familjet që rritin me sukses fëmijët e tyre

Më 26 maj 1920, qeveria franceze miratoi dhënien e Medaljes së Nderit të Familjes për gratë që rrisnin të vetme dhe me sukses të paktën 4 fëmijë. Çmimi u krijua për të vlerësuar gratë, fëmijët e të cilave mbetën pa baba, pasi bashkëshortët e tyre vdiqën në Luftën e Parë Botërore. Kishte 3 variante të këtij çmimi:medalje ari për gratë me 8 ose më shumë fëmijë, argjendi për gratë me 6 ose 7 fëmijë, dhe bronzi për ato me 4 ose 5 fëmijë.

Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ja si kompanitë e teknologjisë, e përdorin psikologjinë për të na mbajtur të “mbërthyer” pas telefonave

Publikuar

-

Nga

Nga Jon Schweppe “New York Post”

 

Sipas iphone-it tim, unë e përdor telefonin plot 177 herë në ditë, dhe shpenzoj 26 orë në javë në median sociale. Dhe nuk janë orë të caktuara, që unë ia dedikoj ndonjë hobi që unë e konsideroj një përparësi. Përkundrazi, janë orë të humbura në ato që unë mund t’i përshkruaj vetëm si varësi.

Sa herë që përjetoj qoftë edhe disa sekonda kohë pa bërë asgjë, dora ime shkon instiktivisht tek iphone, dhe pasi hap Facebook ose Twitter, nis të lëviz lart e poshtë duke lexuar lajmet e mia. Ngecem aty, madje kam mësuar truket, si të zhvilloj një bisedë me një përson përballë, teksa nuk i shqit sytë nga ekrani i celularit.

Kompanitë e teknologjisë, punësojnë psikologë dhe neurologë, për të zhvilluar teknika adiktive, që do t’i mbajnë të gozhduar sa më shumë kohë që të jetë e mundur përdoruesit pas ekranit të celularit. Sa më gjatë që përdoruesit qëndrojnë në platformat e tyre, aq më shumë reklama mund të ofrojnë kompanitë, dhe aq më shumë para mund të fitojnë ato.

Konsumatori janë reklamuesit; përdoruesit e platformës janë thjesht produkti. Në përpjekje për ta adresuar këtë problem, senatori amerikan Xhosh Houlej prezantoi kohën e fundit Teknologjinë e Reduktimit të Varësisë nga Mediat Sociale, ose “SMART Act”, një projektligj që do t’i ndalojë kompanitë e tekniologjisë të përdorin praktikat psikologjike manipuluese, për t’i mbajtur përdoruesit “të mbërthyer “ pas modeleve sjellore të ndërvarura.

Propozimi, nuk ishte shumë popullor në mesin skeptikëve të zakonshëm në lëvizjen konservatore. Houlej u denoncua, se po përpiqet të fuqizojë një “shtet paternalist”. Le të jemi të qartë:”SMART Act”, do të ndalojë disa nga tiparet më adiktive të kompanive të teknologjisë:navigimin e pafundëm (infinite scroll), që i mundëson përdoruesit të lexojë përmbajtjen më të fundit të përdoruesve të tjerë – të gërshetuar me reklamat e shënjestruara – pafundësisht dhe pa asnjë ndalesë; apo opsionin “autoplay”, që u jep përdoruesve përmbajtje shtesë, të cilat ata nuk e kanë kërkuar; dhe tipare të tjera që shkaktojnë ndërvarësi, dhe që e bëjnë një sfidë të vërtetë braktisjen e një platforme.

“SMART Act“, ndalon gjithashtu sistemet “distinktive”, një teknikë e fuqizimit të përdoruesit, që është bërë e zakonshme në platformat e mediave sociale. Këto sisteme janë jashtëzakonisht të ngjashme, me mënyrën sesi kompanitë e mëdha të prodhimit të cigareve promovonin dikur produkte me çmime të leverdisshme për konsumatorët e tyre besnikë.

Facebook përdor simbolin “Top Fan”, që i lejon përdoruesit të shfaqet në listën e fansave më të mirë të një faqeje, dhe të ketë një simbol pranë emrin e tyre sa herë që komentojnë. Që të dyja strategjitë mbështeten në psikologji të ngjashme, që nxisin dëshirën e dikujt për të dëshmuar publikisht besnikërinë ndaj një produkti, ose t’i gëzohen njëfarë “autoriteti”, që kanë mbi një temë të caktuar.

Shumë “top fan”, kalojnë orë të tëra duke bashkëvepruar me faqe të caktuara, duke e shijuar statusin e tyre në këto subkultura. “SMART Act”, u kërkon gjithashtu kompanive, që t’u ofrojnë përdoruesve një mundësi të barabartë. Projektligji, përcakton që kompanitë t’u ofrojnë përdoruesve të tyre mundësinë që të monitorojnë dhe vetë-rregullojnë kohën që kalojnë në platformat e mediave sociale.

Padyshim, ka shumë hapësirë ​​ për të debatuar edhe mbi ndërlikimet që ka një nismë e tillë. Por debati deri më sot ka shmangur specifikat, dhe është përqendruar tek një pyetje më e madhe:A ka qeveria interes të mbrojë qytetarët ndaj përpjekjeve të një industrie triliona dollarëshe, për të monopolizuar burimin e tyre më të çmuar – kohën – përmes mashtrimeve më të sofistikuara psikologjike dhe neurologjike?

Historikisht, politikanët tanë kanë besuar se shteti ka një rol për të luajtu,r aty ku kompanitë i shfrytëzojnë konsumatorët, duke vënë në rrezik shëndetin e tyre fizik ose psikologjik. Kjo është veçanërisht e vërtetë, kur këta konsumatorë janë fëmijë. Ne kemi rregulluar me ligj lojërat e fatit, dhe ndalojmë pjesëmarrjen në to të të rinjve nën 21 vjeç.

Ne kemi displinuar konsumin e cigareve, alkoolit, dhe ilaçeve që jepen pa recetë, dhe të gjitha këto për të mbrojtur konsumatorët. A është vërtet e paligjshme të disiplinojmë edhe mediat sociale? A është vërtetë e padrejtë të vësh në dyshim, praktikat mashtruese të kompanive, që kanë vëmendjen e miliona amerikanëve për disa orë në ditë?

Pas ngjarjeve të javëve dhe muajve të fundit, nuk mund të ketë asnjë dyshim se media sociale po prek shoqërinë tonë edhe në mënyra thellësisht negative, të cilat vetëm sa kemi filluar t’i kuptojmë. “SMART Act” i Houlej, mund të mos jetë zgjidhja përfundimtare, por ai shtron sigurisht pyetjet e duhura.

 

LEXO TE PLOTE